Βυζαντινό Λουτρό (Θεσσαλονίκη)

Ποιοι είμαστε

Το Βυζαντινό Λουτρό της Θεσσαλονίκης, ένα από τα ελάχιστα σωζόμενα βυζαντινά λουτρά στην Ελλάδα, βρίσκεται στην Άνω Πόλη, κοντά στον ναό του Οσίου Δαυίδ. Χτίστηκε τον 13ο αιώνα και λειτούργησε αδιάλειπτα για περίπου επτά αιώνες, μέχρι το 1940, αποτελώντας ένα μοναδικό δείγμα της βυζαντινής αρχιτεκτονικής και της οθωμανικής κληρονομιάς. Το λουτρό είναι γνωστό ως «Λουτρά Παράδεισος» κατά την οθωμανική περίοδο και λειτουργούσε τόσο ως ανδρικό όσο και ως γυναικείο λουτρό, σε διαφορετικές ώρες της ημέρας. Το κτήριο αποτελείται από τρεις κύριες αίθουσες: τον ψυχρό, τον χλιαρό και τον θερμό χώρο, όπου οι επισκέπτες περνούσαν από το ένα στάδιο στο άλλο για να προετοιμάσουν το σώμα τους για το λουτρό. Ο θερμός χώρος, με τον εντυπωσιακό θόλο, είναι το πιο χαρακτηριστικό τμήμα του λουτρού. Το Βυζαντινό Λουτρό ανακηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο το 1952 και αποκαταστάθηκε πρόσφατα για να διατηρηθεί η ιστορική του αξία. Σήμερα, αποτελεί ένα σημαντικό μνημείο της πολιτιστικής κληρονομιάς της Θεσσαλονίκης, προσφέροντας στους επισκέπτες μια μοναδική ευκαιρία να γνωρίσουν την καθημερινή ζωή και τις συνήθειες υγιεινής κατά τη βυζαντινή και οθωμανική περίοδο.

Το Βυζαντινό Λουτρό βρίσκεται στις νότιες παρυφές της άνω πόλης, βορείως και πλησίον της βυζαντινής κιστέρνας της οδού Ολυμπιάδος.Το βυζαντινό κτίσμα με πολυάριθμες διαχρονικά επεμβάσεις για την προσαρμογή του στις λουτρικές συνήθειες των κοινωνιών διαφορετικών περιόδων λειτουργούσε ως λουτρό έως το 1940. Παρά τις πολυάριθμες επεμβάσεις που υπέστη κατά τη διάρκεια των επτά και πλέον αιώνων λειτουργίας του, το μνημείο, εξωτερικών διαστάσεων 17x12,50μ., διατηρεί την τυπική τριμερή διάταξη των βυζαντινών λουτρών. Από δυτικά προς ανατολικά αναπτύσσονται σε παράταξη: (α) ένας επιμήκης, μεταγενέστερα διαιρεμένος, προθάλαμος που θα λειτουργούσε ως αποδυτήριο, (β) δύο διμερείς υπόκαυστοι χώροι ?ο χλιαρός (χλιαροψύχριον), στεγασμένος με ημικυλινδρική καμάρα, και ο θερμός (θερμολουτήριον), τα διαμερίσματα του οποίου στεγάζονται, το μεν νότιο με χαμηλό, οκταγωνικό εξωτερικά, τρούλο, το δε βόρειο με μοναστηριακό σταυροθόλιο και (γ) θολωτή υδατοδεξαμενή, η οποία φέρει δύο ασύγχρονες μεταξύ τους επεκτάσεις. Η εστία που αναπτυσσόταν κάτω από τη δεξαμενή, τροφοδοτούνταν από ανατολικά, θέρμαινε το νερό και παρήγε αφενός ατμούς που εισέρχονταν στον θερμό οίκο από υπερδαπέδια ανοίγματα της μεταξύ τους τοιχοποιίας, και αφετέρου θερμό αέρα που διοχετευόταν στα υπόκαυστα. Το μνημείο, βάσει μορφολογικών και δομικών χαρακτηριστικών δύναται να χρονολογηθεί στο πρώτο μισό του 13ου αιώνα, και αποτελεί το μεγαλύτερο και πληρέστερα σωζόμενο, δημόσιο, ή πιθανότατα μοναστηριακό, βυζαντινό λουτρό από τα λιγοστά που διατηρήθηκαν στην Ελλάδα, και το μοναδικό που διασώθηκε από τα πολυάριθμα λουτρά της Θεσσαλονίκης που αναφέρονται σε βυζαντινά κείμενα. Το σπάνιο αυτό δείγμα Βυζαντινής κοσμικής αρχιτεκτονικής είναι εγγεγραμμένο στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ουνέσκο. Αποκαταστάθηκε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2007-2013, και είναι πλέον επισκέψιμο. Συντάκτης Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης

Αρμόδιος φορέας

ΕΦ.Α. Πόλης Θεσσαλονίκης

Δήλωση προσβασιμότητας

✗ Μη διαθέσιμη

Πότε να έρθετε

Ώρες λειτουργίας: Παρασκευή 10:00-13:00 (θερινό)

Πώς να φτάσετε

Επικοινωνία & βοήθεια

Επικοινωνία

Τηλέφωνο: +30 2313 310400 Email: efapoth@culture.gr

Φωτογραφίες αυτοψίας