Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς

Ποιοι είμαστε

Το Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο της πόλης στην περιοχή του παλιού Ξενία. Το Μουσείο, μετά την πρόσφατη ανακαίνιση του κτιρίου στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2007-2013, επαναλειτουργεί από τον Οκτώβριο του 2016 και φιλοξενεί τη νέα μόνιμη του έκθεση. Πρόκειται για ένα μοναδικό θεματικό μουσείο εικόνων, αφού τις συλλογές του απαρτίζουν κυρίως φορητά έργα θρησκευτικής ζωγραφικής των βυζαντινών και μεταβυζαντινών χρόνων. Στις τρεις αίθουσες, που διαρθρώνονται γύρω από ένα κεντρικό αίθριο, παρουσιάζεται η καλλιτεχνική παραγωγή που απαντά στην Καστοριά σε ισάριθμες θεματικές ενότητες: «η Βυζαντινή Καστοριά», «η Μεταβυζαντινή Καστοριά», «τα καλλιτεχνικά μεταβυζαντινά εργαστήρια». Στην έκθεση περιλαμβάνονται φορητές εικόνες κάθε είδους, όπως λιτανείας, δεσποτικές, λατρευτικές, επιστυλίου και βημόθυρα τέμπλου. Πολλές από αυτές είναι σπάνιας εικονογραφίας και ζωγραφικής. Λιγοστές αποτοιχισμένες τοιχογραφίες, νομίσματα και κοσμήματα συμπληρώνουν τη γνώση μας για τη ακμάζουσα τοπική κοινωνία και τέχνη της εποχής. Eνημερωτικές πινακίδες με εποπτικό υλικό σε άμεσο συσχετισμό με τα εκθέματα, συνθέτουν μικρές γοητευτικές ανθρώπινες ιστορίες που φωτίζουν άγνωστες πτυχές της βυζαντινής και μεταβυζαντινής καστροπολιτείας, με πρωταγωνιστές τους κτήτορες των εκκλησιών, τοπικούς αξιωματούχους, αρχόντισσες και επώνυμους καλλιτέχνες. Παράλληλα, μέσα από σύγχρονες ψηφιακές εφαρμογές, ο επισκέπτης ανακαλύπτει με διαδραστικό τρόπο τα πολυάριθμα μνημεία της πόλης, ενώ μαθαίνει τα μυστικά που κρύβει η τεχνική της κατασκευής μιας βυζαντινής εικόνας. Η νέα έκθεση αναδεικνύει τη σημασία και την ακτινοβολία της Καστοριάς στο πλαίσιο της βυζαντινής αυτοκρατορίας, αλλά και των μεταβυζαντινών χρόνων και προβάλλει το μοναδικό πλούτο των εικόνων της. Παράλληλα προσφέρει στον επισκέπτη τα ερεθίσματα για να κατανοήσει τις συνθήκες που ευνόησαν την ιδιαίτερη καλλιτεχνική άνθηση της περιοχής. Η έκθεση βρίσκεται σε ανοιχτό διάλογο με τις εκκλησίες του ιστορικού κέντρου από όπου κυρίως προέρχονται οι πολύτιμες αυτές εικόνες. Έτσι το μουσείο γίνεται η αφετηρία για μια περιήγηση στις γειτονιές και τα λιθόστρωτα καλντερίμια του βυζαντινού κάστρου, ένα ταξίδι στο χώρο και το χρόνο, στην Καστοριά, την πόλη «υπαίθριο μουσείο».

Το Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς εγκαινιάστηκε το 1989 και λειτούργησε με την αρχική του μορφή έως τον Ιούνιο του 2013. Μέχρι τότε φιλοξενούσε "προσωρινή έκθεση" με 35 φορητές εικόνες, η οποία καταλάμβανε τον έναν από τους τρεις εκθεσιακούς χώρους. Η έκθεση αυτή, λόγω του προσωρινού χαρακτήρα της, παρουσίαζε σημαντικές ελλείψεις και αδυναμίες, κυρίως εποπτικού υλικού και ερμηνευτικής προσέγγισης, με συνέπεια την απουσία προβολής τόσο της σπουδαιότητας και ακτινοβολίας της περιώνυμης μεσαιωνικής πόλης της Καστοριάς, όσο και της μοναδικότητας του πλούτου των λαμπρών εικόνων της. Για τους λόγους αυτούς, η νεοσύστατη τότε 16η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων σε συνεργασία με την αρμόδια Διεύθυνση Μουσείων, Εκθέσεων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του Υπουργείου Πολιτισμού, εκπόνησε μουσειολογική – μουσειογραφική μελέτη, η οποία εγκρίθηκε από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο το 2010. Η μελέτη που εφαρμόζεται στη νέα έκθεση, σε συνδυασμό και με την Μουσειογραφική μελέτη ωρίμανσης – Πρόταση εσωτερικών διαρρυθμίσεων για τη λειτουργική και αισθητική αναβάθμιση των χώρων του Βυζαντινού Μουσείου Καστοριάς, εντάχθηκε ως έργο στο πλαίσια του «ΕΣΠA Μακεδονία- Θράκη 2007-2013» με την Απόφαση 4728/4-12-2012 και συνολικό προϋπολογισμό 1.870.000 ευρώ. Το νέο εκθεσιακό υλικό του Μουσείου επικεντρώνεται, κατά κύριο λόγο σε φορητές εικόνες και βημόθυρα τέμπλου που ανέρχονται σε εβδομήντα πέντε (75), συνεπικουρούμενο από τέσσερα (4) τμήματα αποτοιχισμένων τοιχογραφιών και πενήντα (50) αντικείμενα μικροτεχνίας. Η ένταξη του υλικού επανεξετάστηκε και εκτέθηκε με βάση τις ακόλουθες κατευθύνσεις, ταυτόσημες με τη σύγχρονη μουσειολογική και μουσειογραφική πρακτική: -Σύνδεση με το κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο της εποχής που επέτρεψε τη δημιουργία των εικόνων και του συστήματος αξιών που αυτές υπηρετούσαν. -Έμφαση στην αδιάλειπτη ακτινοβολία της πόλης της Καστοριάς, η οποία παρά τον περιφερειακό χαρακτήρα της, άκμασε τόσο στα βυζαντινά, όσο και στα μεταβυζαντινά χρόνια (9ος-19ος αι.). -Δημιουργία ενός μουσείου προσανατολισμένου αποκλειστικά και μόνο σε βυζαντινές και μεταβυζαντινές εικόνες, το οποίο τεκμηριώνει το μοναδικό χαρακτήρα τους στην Καστοριά και την πολυδιάστατη λειτουργία εν γένει των εικόνων στον κόσμο του Βυζαντίου, ενώ συγκαταλέγεται στα σπουδαιότερα σύνολα εικόνων στον κόσμο. -Οργάνωση της έκθεσης εικόνων-κειμηλίων σε άμεσο συνδυασμό με τους ναούς από τους οποίους προέρχονται, η οποία θα γίνει αφορμή για την πραγματοποίηση αρχαιολογικού περιπάτου στην Καστοριά, πόλη που θεωρείται κατεξοχήν ως πόλη- ανοικτό/ ζωντανό μουσείο. - Δημιουργία ενός μουσείου σύγχρονου και «φιλικού» στον μέσο επισκέπτη που ταυτόχρονα διατηρεί και τον επιστημονικό χαρακτήρα του.

Αρμόδιος φορέας

ΕΦ.Α. Καστοριάς

Δήλωση προσβασιμότητας

✓ Διαθέσιμη

Πότε να έρθετε

Ώρες λειτουργίας: Χειμερινό ωράριο (Νοέμβριος - Μάρτιος): Καθημερινά, εκτός Τρίτης, 08.30 - 15:30. Θερινό ωράριο (Απρίλιος - Οκτώβριος): Καθημερινά, εκτός Τρίτης 08.30 - 17:00.

Πώς να φτάσετε

Ι.Χ. αυτοκίνητο, πεζός, 300 μ απο την στάση " Ολύμπιον" των αστικών λεωφορείων Καστοριάς

• ✓ Θέσεις στάθμευσης ΑμεΑ: 1
• ✓ Χώρος αποβίβασης
• ✓ Προσβάσιμη στάθμευση ΑμεΑ

Τι μπορείτε να δείτε & να κάνετε

Τι πρέπει να γνωρίζετε

Πώς να προετοιμαστείτε

• Διατίθεται δήλωση προσβασιμότητας — δείτε την πριν την επίσκεψη.

Επικοινωνία & βοήθεια

Επικοινωνία

Μουσείο: Τηλέφωνο: +30 24670 88200 Φαξ: +30 24670 29748 E-mail: info@bmk.gr ΕΦ.Α. Καστοριάς: Τηλέφωνο: +30 24670 26781 Email: efakas@culture.gr

Ιστοσελίδα

https://www.bmk.gr

Φωτογραφίες αυτοψίας